پشيمان شود ، و پيامبر ( ص ) گفته است : « بر پشيمانى ، توبه بسنده است » ، و گفت : « كسى كه كار نيكش او را شادمان كند و كار بدش بر او ناگوار و بد آيد ، همان مؤمن است » ، پس اگر بر گناهى كه مرتكب شود پشيمان نگردد ، مؤمن نيست ، و به شفاعت دربارهء او پاسخ ندهند و ظالم باشد ، و خداى تعالى ، گويد : « ما لِلظَّالِمِينَ مِنْ حَمِيمٍ وَ لا شَفِيعٍ يُطاعُ « 21 » ستمكاران را يارى نباشد و نه شفيعى كه سخنش را بشنوند » . بدين ترتيب مىفهميم كه شفاعت بواقع براى توبه كارانى است كه بديهايشان به نظر خود آنان بد آمده و بر آنها پشيمان شده‌اند ، و بر پشيمانى توبه بسنده باشد . پروردگار ما از آنجا تأكيد كرده است كه شفاعت ستمكاران را سودى نمىرساند كه آنها به شريكانى ( براى خدا ) و به شفاعت آنها اعتقاد داشتند تا از مسئوليت بگريزند ، و خداوند بدين وسيله اراده كرد كه مسئوليت را بر آنان تأكيد كند و اين وسيله و بهانه را كه پاره‌اى براى ارتكاب جرايم بدان متوسّل مىشوند ، نفى كند . [ 19 ] سياق آيه ، هم چنان بر مسئوليّت بشر تأكيد دارد و مىگويد كه خداوند همه چيز را با او محاسبه مىكند / 45 و هيچ يك از اقدامات و حركات كوچك و بزرگ بنده از نظر او پوشيده نمىماند ، و همين كافى است كه آدمى را از نافرمانى باز دارد و به سوى تحمّل مسئوليّت پيش براند . « يَعْلَمُ خائِنَةَ الْأَعْيُنِ - نظرهاى دزديده را مىداند ، » وقتى انسان به چيزى كه بر او حرام است مىنگرد يا يك نظر را به خدمت نگريستن به چيزى غير از هدفهاى درست مىگيرد مانند تجسّس بر مردم و رشك ورزيدن بر آنان و نگريستن به ناموسها و عموم پوشاندنيها و رازهايشان . در حديث آمده است كه راوى گفت : از ابا عبد اللَّه ( امام صادق ، ع ) دربارهء

--> ( 21 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 517 .